سه‌شنبه 16 جمادى الاولى 1334 - 21 مارس 1916 نگارنده يكساعت قبل از ظهر باتفاق مسيو زمر به عمارت گلستان رفته در موقع سلام حضور همايونى شرفياب شديم وزيرمختار اطريش كنت لگتتى و شارژه‌دافر عثمانى نزهت بيك حاضر بودند وزيرمختار اطريش نطقى بفرانسه از روى كاغذ خواند مبنى بر اينكه اميد است در اين سال جديد ابرهاى تيرهء كه افق روابط حسنهء ما و متحدين ما را با ايران گرفته مرتفع شود و آن اعليحضرت با كمك خداوند متعال بتوانند استقلال ايران را دوباره بدست آورند . اعليحضرت جوابى به فارسى قرائت نمود ، فهيم الدوله ترجمهء آن را بفرانسه خواند پس از آن شاه مختصر تعارفى با سر نموده از اطاق بيرون رفت . وزيرمختار آمريكا و وزيرمختار اسپانى هم با وجود بيطرفى مملكتشان با نمايندگان متفقين شرفياب شدند اعليحضرت سفراى متفقين را با كمال سردى و بطور اختصار پذيرفت و از ساعتى كه براى شرفيابى معين شده بود يكساعت و نيم ديرتر بار حضور داد بطورىكه اسباب رنجش آنها فراهم گرديد . معين الوزراء در موقع شرفيابى متفقين واسطهء ترجمه بود ولى وقتى كه ما شرفياب شديم حاضر نشد ! شاه بلافاصله پس از اختتام سلام با اتوموبيل بفرح‌آباد مراجعت نمود . نوروز امسال با پارسال خيلى تفاوت دارد پارسال مجلس شوراى ملى دائر بود ، امسال تعطيل است پارسال قريب ده نمره روزنامه در پايتخت منتشر ميشد غير از ولايات ، امسال جرائد ايران منحصر است به چهار روزنامه كه در تهران اشاعه مىشود : رعد - عصر جديد - ارشاد - اطلاعات . سه‌شنبه 16 جمادى الاولى 1334 - غرهء حمل لوىئيل - 21 مارس 1916 - بمناسبت عيد نوروز جريدهء « عصر جديد » متمايل به متفقين مقالهء راجع به حوادث ايران در سال گذشته انتشار داده كه با وجود تعارض با عقايد نگارنده براى پىبردن به افكار مخالف عينا بدرج آن مبادرت مىشود : ايران در سال گذشته « توشقان‌ئيل 1333 تا 1334 تمام و روز اول لوىئيل و يا سال نو ايران شروع مىشود . اگر وقايع سال گذشته را در نظر بياوريم و نتايج حاصله از آن را با منافع ايران تطبيق كنيم بايد تصديق كنيم كه سال گذشته براى ايران سال مشؤمى بود چه آنكه بواسطه سوء تدبير و مسامحه و سست‌عنصرى رجال سياسى ايران و بىتجربه‌گى اهالى مملكت و خيانت‌كارى نمايندگان افكار عمومى يا سازندگان عقايد و مخصوصا نفوذ شديد طلاى اجانب بدبختانه مملكت ما بدون اينكه ذرهء از جنگ بين المللى استفاده كند تمام مضرات آن را تحمل نمود . چون مبناى بدبختىهاى اخيرهء مملكت ما جنگ بين المللى بود لهذا قبلا بطور خلاصه سياست متخاصمين را از نقطه‌نظر جنگ بين المللى در ايران تا به به جائى كه اطلاع داريم شرح مىدهيم . از زمانى كه دولت عثمانى داخل در جنگ شد آتش جنگ عمومى روزبروز بما نزديك‌تر شده هر لحظه بر تهديد خود مىافزود اگر ايران رجال سياسى رشيد و لايق ميداشت و زمام مملكت بدست آنها سپرده ميشد در همانوقت وضع مملكت را با كمال خون‌سردى و بدون مراجعه به حسيات بىاساس مصنوعى در تحت مداقه آورده و بطور تقريب اصول پيش‌آمدهاى يك ساله را پيش‌بينى ميكردند و يك خط سياست قطعى براى مملكت اتخاذ مىنمودند كه در عوض تحمل مشقات به تناسب استعداد بلكه فوق استعداد ايران ممكن بود استفاده كرد . اما متأسفانه تمام‌وقت گران‌بها يا صرف بحران‌هاى متوالى كه دست‌هاى خائنانه تهيه ميكرد شد و يا ملاحظات سطحى و مسامحه و رواج بازار دماگوژى يا عوام فريبى اساس بىحكومتى را روزبروز محكم‌تر كرده و بر شدت هرج‌ومرج مىافزود . اين قضيه از ابتداى سال گذشته روشن بود كه متخاصمين ايران را به حال خود نمىگذارند و هركدام از نقطهء نظر منافع خود انجام يك امر معينى را از ايران مىخواهند . خطمشئى كه يك طرف براى ايران در نظر گرفته بود ، بر خلاف عمليات متمادى تاريخى بمناسبت پيش‌آمد فوق العاده جنگ بين المللى ، موافق منافع ايران مشى طرف مقابل متأسفانه مخاطرات عظيمى براى ما جلب مينمود . براى اينكه مطلب روشن‌تر بشود بايد بگوئيم كه منفعت دولتين روس و انگليس اقتضاء ميكرد كه در ايران امنيت كامل برقرار بوده و حكومت ايران نسبت بوقايع دنيا بىطرف بماند و قواى مادى و معنوى خود را بحمايت هيچ يك از طرفين متخاصمين صرف ننمايد . چون اين ميل همسايگان شمالى و جنوبى موافقت با منافع واقعى ايران مىنمود